O le faʻaaliga o se gaioiga e aliali mai i le amataga o le tamaititi ma muamua i le mea o le a mulimuli ane avea ma tautala i talanoaga. I se tulaga aoao e mafai ona tatou vaevaeina taga i atua (o le gaioiga e faʻailoa atu ai) u faʻailoga (taumafai e faʻataʻitaʻi i se mea).

O talitonuga masani i le atinaʻeina o fesoʻotaʻiga vavaeʻese tulafono i ni vaega se lua:

  • Mea le mama (pe a tusi le tamaititi e fesili)
  • Tautinoga (pe a tusi le tamaititi e faʻasoa lagona ma mea na tutupu).

Ae faimai foi le fomai mafaufau o Amerika Michael Tomasello (Le amataga mai ole fesoʻotaʻiga a tagata) o lenei manatu e matua faʻaititia. O le mea moni, i se faʻasologa o faʻataʻitaʻiga na ia faʻamamafaina le faʻafefea o le tamaititi aua le faʻatapulaʻaina oe i talosaga e faʻamalieina, ae faʻamoemoe o le tagata matua e faʻasoa lagona na ia lagonaina agaʻi i se mea faitino; e le gata i lea, o taga e masani ona faʻasino i mea toesea ma mea e tutupu e sili atu nai lo le vave talosaga mo se mea vaʻaia. O nei mea ofoofogia, atonu e foliga mai e leai se aoga, nai lo le latou faʻamamafaina le umiaina o sili ona taua tomai i le vaega o le tamaititi: le sailiga mo tuʻufaʻatasi vaʻai, o le faʻalauiloaina o le poto ma faʻamoemoega o le isi, o le fausiaina o le tutusa manatu.


Mo le tusitala Amerika, o lea, e iai atua mea e manaʻomia muamua o le faʻaaogaina o le faʻailoga maeʻa, o le mea moni, o le a mafai faʻaletino mo le tamaititi e faʻamalosia mai lava muamua masina o le olaga, ae o lea e faʻaaoga ma le faʻaeteete e le tamaititi lata i le 12 masina.

Ma faʻailoga iloga? E ui lava e sili atu ona faigata mai se mafaufauga malamalama o manatu ma o lea e aliali mai mulimuli ane, latou taumafai e faʻavaivaʻi vave i le 2 tausaga o tausaga. O le mafuaʻaga autu o o le tulaʻi mai o le gagana tautala lea e suia le faʻataʻitaʻi faʻataʻitaʻi: pe a tatou aʻoaʻoina se upu, ua tatou taofia le faia o le pantomime o le mea o loʻo faʻasino i ai le upu; a uma mea uma, o le faʻaaogaina o upu e sili atu ona faigofie ma taugofie. I se isi itu, o le amio faʻalelotu faʻaauau pea mo se taimi umi, tusa lava pe aliaʻe upu muamua. I le vaega muamua, o le mea moni, e tuʻufaʻatasia le gagana (e mafai e le tamaititi ona fai se upu - mo se faʻataʻitaʻiga se veape - e ala i le tuʻufaʻatasia ma se taga), ma iʻu lava e le mafai ona mou ese atoa. Tele taimi masani nai lo le mea tatou te mafaufau iai, ole mea moni, matou tagata matutua foʻi faʻailoa se tagata faʻafesoʻotaʻi lata ane e faʻamalosia pe faʻaopopo mea o loʻo matou tautatala ai i upu.

Mo nisi faʻamatalaga: Michael Tommasello, Le amataga mai ole fesoʻotaʻiga a tagata, Milan, Cortina Raffaello, 2009.

Amata amataina ma lolomi Ulufale e suʻe

sese: ua puipuia Aano !!
suʻe